Het stembureau

Sinds 1998 zit ik op het stembureau bij de verkiezingen in Amsterdam. Nadat ik van een concièrge op mijn middelbare school hoorde dat dat gewoon mocht en dat je er ook nog voor betaald kreeg, heb ik mij indertijd gemeld bij de gemeente. Gewoon even bellen met Burgerzaken en je staat op een lijst. Eerst was het leuk bijverdienen, maar naarmate ik ouder werd, deed het geld er minder toe. Waarom ik het dan nog doe? Omdat het een aparte ervaring is in een heel apart wereldje.

Voorzitters onder elkaar hebben een soort van competitiedrift: hoe eerder je je uitslag klaar hebt, hoe eerder je bij het stadsdeelkantoor kan zijn en hoe minder lang de wachtrij daar is. Ik ben een van die voorzitters die nooit lang hoef te wachten omdat ik mijn uitslag vaak al voor half twaalf klaar heb, waar sommigen pas rond twee uur hun uitslag inleveren. Terwijl het toch zo simpel is, een stapel van 1.100 biljetten tellen.

Je opent als voorzitter met enige hilariteit de stembus, toch steeds weer een soort van plechtig moment en kiepert de stapel biljetten op de vloer. Dan is het een kwestie van openvouwen en op lijst sorteren; één stapel voor de lijsttrekker en één stapel voor de voorkeursstemmen op andere kandidaten. De kunst is om zo snel mogelijk totalen per lijst te hebben om je voorlopige uitslag door te bellen. Dit zegt echter nog niks.

Toch wel raar, want het is deze voorlopige uitslag die naar het stadsdeel wordt doorgebeld en als die 75% van de bureaus binnen hebben, bellen zij dit door aan de NOS voor de televisie-avond. Wat je daar dus te zien krijgt is slechts een grove telling en niet eens van alle stemmen. Dat er bij die uitslagen staat dat het een definitieve uitslag is, is onmogelijk: tegen de tijd dat Amsterdam doorgegeven wordt op de televisie, zit ik mijn proces-verbaal nog in orde te maken.

Nadat je de voorlopige uitslag hebt geteld, ga je per kandidaat de stemmen tellen. Dat is een simpel,. maar tijdrovend klusje. Één stembureaulid noemt uit de stapel met voorkeursstemmen per biljet op voor welk nummer de stem is, de ander noteert dat in een turflijst. Als je op een partij veel voorkeursstemmen hebt, dan ben je lang bezig. Zo had lijst 2 in mijn bureau 228 stemmen op nummer 1 en 95 stemmen op andere kandidaten, lijst 1 had 235 stemmen voor nummer 1 en 75 voor anderen. Ja, dan ben je even aan het uitzoeken.

Het meest vervelende is om dit allemaal nog eens in het proces-verbaal nog over te moeten schrijven. Daar moeten alle totalen kloppen: het totaal aantal uitgebrachte stemmen plus de ongeldige en blanco stemmen moeten kloppen met het aantal uitgereikte stembiljetten. Dat laatste moet weer kloppen met de eindvoorraad en uiteraard met het aantal stempassen. Zelden dat dit in één keer klopt. Dan moet je hertellen of het kloppend maken.

Kloppend maken? Hallo! Dit is de kern van onze democratie! Daar ga je toch niet creatief lopen boekhouden? Jawel dus, ik maak mijn stembus wel kloppend, want ik kan je uit een lange ervaring vertellen dat je na een dag van zeventien uur echt geen zin meer hebt om ruim elfhonderd biljetten en stempassen nog eens na te gaan tellen. Ik maak het dus boekhoudkundig kloppend.

Wat vaak voorkomt is dat ik meer stembiljetten in de bus heb, dan dat ik heb uitgereikt. Dat zou niet moeten kunnen, omdat er niet meer biljetten in het stemlokaal aanwezig mogen zijn, maar ik zit op een locatie met twee stembureaus in één ruimte. Meestal komen zij er een paar tekort en heb ik er een paar teveel, zoiets. Gewoon mensen die het biljet in de verkeerde bus hebben gegooid. Dan geef je je overschot dus even aan het andere bureau.

Zo wordt er dus gemarchandeerd met de uitslag op stembureaus. Niet dat het erg is, want of de grootste partij nou zes stemmen in het ene of in het andere bureau haalt, maakt voor de uitslag niet uit. Toch mag het niet, want de biljetten uit één bus maken de uitslag voor dat bureau. Tsja, maar het roept wel vragen op als er te veel of te weinig biljetten in een bus zitten en die vragen beantwoorden wij op het stembureau zo dus.

Verder zijn er natuurlijk nog de mensen die hun zaken niet op orde hebben. Geen identiteitsbewijs bij zich, een handtekening vergeten op de volmacht, geen kopie van het identiteitsbewijs van de volmachtgever… Die laatste is tegenwoordig makkelijk op te lossen. Een vrouw had geen kopie van het identiteitsbewijs van haar zoon en dochter bij zich en de een zat in New York, de ander in Florence. Toch heeft zij de volmachten mogen gebruiken. Simpel: laat de kinderen met een telefoon een foto maken van hun paspoort, mail die even door of whatsapp die en laat die zien op je iPhone. Zo gezegd, zo gedaan. Het mag omdat ik nergens heb gelezen dat er eisen aan het kopie zitten.

De meeste van deze problemen zijn zo opgelost, maar wat als er iemand met zijn moeder komt, die zelf verstandelijk gehandicapt is en dus geen potlood kan hanteren? Ik mag ze niet helpen en de moeder mag ook niet helpen, zij is bewindvoerder en mag dus rechtshandelingen verrichten voor haar zoon, maar stemmen valt daar niet onder. Zoonlief kan ook geen handtekening zetten om een volmacht te geven. Toch is zoonlief stemgerechtigd en mag dus stemmen.

Ook dat was een vreemd geval, maar daar is ook een creatieve oplossing voor te vinden. Hij kan zijn handtekening niet zetten en mag dat niet eens omdat hij onder bewind staat. Feitelijk mag alleen de bewindvoerder dus tekenen en gelukkig staat die ook voor mij. Zij tekent namens hem de volmacht aan haarzelf en gaat met twee biljetten het stemhokje in. Is dat illegaal? Nou, de Kieswet (onze Bijbel) voorziet er niet in, maar het klopt wel.

Zo kom je op zo’n dag heel wat kleine en grote problemen tegen. Voor elk probleem moet je creatief denken om tot een oplossing te komen, gelukkig kan ik dat. De achtereenvolgende voorzitters van het bureau hebben op de een of andere manier altijd discussie met kiezers over wat wel en niet kan en of ze wel of niet mogen stemmen. Ik heb die op de een of andere manier niet, ik heb gewoon een leuke dag met erg veel vriendelijke mensen.

Wat mij betreft vallen de kabinetten vaker, ik vind het leuk om te doen, fungeren in het hart van de democratie. Het is loodzwaar doordat het zo lang duurt en je een hele dag vlijmscherp moet blijven, maar het is gewoon erg leuk. De mensen die je bedanken, de vragen die je kan beantwoorden, de bevrediging dat het proces-verbaal klopt, het compliment dat je krijgt bij het inleveren… oh ja, ook de driehonderd euro die het oplevert natuurlijk.

 

Hoewel niet als een advertentie bedoeld, maar als je ook in een stembureau wil zitten, kan je je het hele jaar opgeven bij willekeurig welke gemeente. De afdeling Burgerzaken is vaak belast met het organiseren van de verkiezingen en ze zitten altijd te springen om mensen.

Advertenties

2 responses to “Het stembureau

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: