Negen cijfers en de veroordeling door een ambtenaar

Vandaag twee keer het dilemma: voer ik regeles uit en is het echt altijd ‘eigen schuld, dikke bult’, of maak ik mensen gewoon kapot?

Ik ben aangesteld als ambtenaar om regels uit te voeren. Er zijn wetten, regels en besluiten en daartussen zitten ik en mijn kanten. Zij klem, ik er boven, kijkend of het touwtje dat ze toegeworpen hebben gekregen keihard wordt doorgeknipt of dat ze aan dat touw langzaam uit de modderpoel van hun schulden worden getrokken.

Moet ik beslissen? Ja, meestal wel en meestal ben ik ook degene die aan het einde van het verhaal het touw mag doorknippen. Wat een eer. Ik beslis over het lot van mensen op een nare en harde manier. Het resultaat is dat mensen dus uit hun schulden komen of dat zij nog jaren vast blijven zitten aan hun schulden.

Mijn ‘klanten’ zitten standaard in de schulden, anders komen ze niet bij de schuldhulpverlenera die dan weer bij mij komen. Bij ‘mij’ hebben ze vaak ook veel schulden dus heb ik in ieder dossier wel een stem. Een redelijk harde stem, omdat ik op basis van regels oordeel, niet op basis van de mensen om wie het gaat. Mensen zijn bij mij gereduceerd tot negen cijfers.

Negen cijfers hebben geen problemen, die zijn niet verslaafd, die hebben geen kindermondjes te voeden, die zijn niet ziek of zwakbegaafd (niet zelfredzaam). Negen cijfers werden niet mishandeld, komen niet uit oorlogsgebieden of werden niet bedrogen door een ex. Negen cijfers hebben het niet zwaar, die vinden regels niet moeilijk en negen cijfers snappen niet niks van belastingen.

Negen cijfers vertellen geen verhaal, zij vertegenwoordigen voor de ambtenaar slechts een mens.

Achter de negen cijfers zit een mens en achter de ambtenaar zit een mens. Er is een mens met een verhaal en een ambtenaar met een mening. Daartussen zitten de regels en de getallen. Dat is zo een beetje het scenario en dat is mijn dagelijkse werk.

In de meeste gevallen is het simpel: de regels laten het toe of niet toe dat iemand drie jaar met een strop om zijn nek op een houtje zit te bijten en daarna van zijn oude schulden af is. De andere keer laten de regels het niet toe dat er een einde aan een neerwaartse spiraal van schulden aflossen met nieuwe en grotere schulden. Je vraagt je soms af waarom.

Fraude is meestal het antwoord en meestal met een voorlopige teruggaaf of de kinderopvangtoeslag. Is het fraude als je het niet snapt en je kinderopvangtoeslag van vijftienduizend euro per jaar drie jaar laat doorlopen terwijl je geen baan meer hebt en je kinderen dus thuis opvangt? Vaak wel, of toch op zijn minst erg slordig om het niet even stop te zetten. Komt vaak wel goed uit, die twaalfhonderd euro per maand extra op de bank bij je uitkering van nog geen achthonderd euro.

Dat had moeten opvallen lijkt mij, ik heb over het algemeen door hard te werken geen tweeduizend euro plus huurtoeslag (300) en zorgtoeslag (90) per maand te besteden. Ik weet zeker dat mensen ook zonder kennis der materie wel snappen dat een bijstandsuitkering niet zo ruim is. Of dat je geen recht hebt op kinderopvangtoeslag als je kinderen niet naar de opvang gaan. Laat staan als je geen kinderen hebt.

Maar dat wil er bij sommige mensen niet in blijkbaar. Als je geen woning huurt, dan heb je wel recht op huurtoeslag blijkbaar, aldus een aantal van mijn klanten. Je verzint het niet. Goed, dat je niet merkt dat je geen zorgverzekering hebt en toch zorgtoeslag ontvangt, dat snap ik, dat is zelfs mij overkomen (netjes terugbetaald uiteraard), maar geen kinderen en dan wel kinderkorting?

Toch zijn er mensen wie dit overkomt. Ze hebben er zelf geen schuld aan, maar de cijfers en de getallen tegen de regels aan houdend, moet ik het touw toch doorknippen. Er zijn mensen die het beseffen en er allen aan doen om het op te lossen, maar die het echt niet kunnen. Er zijn mensen die voor bovenstaande redenering gewoon echt te dom zijn, aangetoond dom.

Dan moet je je afvragen of er kwaad achter zit of dat het gewoon onwil is. Hadden deze mensen daadwerkelijk ‘kunnen weten of behoren te weten’ dat ze het fout deden? Hadden zij in de wereld van krom geformuleerde ambtelijke zinnen de weg kunnen vinden naar de juiste manier van handelen? Kan je het ze dan nog kwalijk nemen? Of als ze weten dat ze fout hebben gezeten, maar uit eigen beweging weer terug op het rechte pad zijn gekomen.

Fraude is het in het laatste geval wel, maar die hebben gezien dat het niet werkt. Moet je dan nog dwars gaan liggen en ze op de blaren laten zitten? Moet je ze dan nog een les leren door ze hard aan te pakken? Heeft dat nog zin of ben je dan alleen maar bezig om mensen te ontmoedigen om de zaken op orde te krijgen en te houden? Eens in de fout en altijd daar mee rond moeten lopen?

En die mensen die het gewoon niet snappen? Zelfs als ze nu onder bewindvoering of curatele komen te staan en er een blik hulpverleners omheen zitten? Opzet is nauwelijks aan te tonen, laat staan dat ze hebben begrepen dat ze fout zaten. Moet je iemand een les leren die het toch niet snapt? Iemand waarvan je weet dat die niet meer de fout in zal gaan?

De cijfers zeggen dat deze mensen een voordeel hebben gehaald waar ik toch een tijdje hard voor moet werken. Ze leefden van twee keer modaal, waar normaal hard voor gewerkt moet worden. De regels zeggen dat ik totaal geen medelijden moet hebben, ik ben ambtenaar en die hebben geen empathische vermogens. Zeker niet voor negen cijfers.

Deze twee dossiers zijn mijn huiswerk voor dit weekend. Wat gaat voor voor mij als ambtenaar? De regels en de getallen, of de menselijke maat. Als mens zeg ik het laatste, onweerlegbaar, maar ik heb verantwoording af te leggen. Het is niet mijn geld, het zijn belastinggelden, jullie centen dus en aan de maatschappij moet ik dus verantwoording afleggen. Althans, die hebben in mij als ambtenaar dat in vertrouwen in handen gegeven. Of vat ik mijn taal dan te serieus op?

Goed, en als ik dan zeg dat ik hier over mijn hart strijk en beiden zalen door laat gaan. Het koste de schatkist een slordige anderhalve ton, deze twee gevallen samen en ik heb per maand wel meer van dit soort dossiers. Als ik hier een analogie van zou maken, geef ik jaarlijks een paar miljoen weg. Ik vind dat zelf best wel veel geld moet ik bekennen. Ik geef dat niet zo makkelijk weg.

Dinsdag heb ik mijn oordeel klaar. Hak ik het touwtje door, dan zal ik mijn dilemma ongetwijfeld over een maand moeten voorleggen aan de rechter. Ik kan het qua regels prima aan hem uitleggen, ik kan hem overtuigen dat ik goed heb gehandeld en het aan hem alten of de menselijke maat boven de regels gaat in dit geval. Maar ik kan die beslissing ook aan mijzelf laten en iedereen de rompslomp van een rechtsgang besparen. Het liefst doe ik het laatste, maar ik weet niet zeker of ik daar goed aan zou doen. Helaas kan ik geen prejudicieel advies vragen aan de rechter.

Mijn directe collega tot gisteren zegt in beide zaken dat de touwen doorgeknipt moeten worden, als ik het aan een andere collega vraag, zal die het tegenovergestelde zeggen. Zelf heb ik moeite met beide keuzes. Ik heb gelukkig nog 72 uur…

Advertenties

One response to “Negen cijfers en de veroordeling door een ambtenaar

  • meneerpatrick

    Het is moeilijk, herken het wel. Jij bent aangesteld om controles te doen en te corrigeren waar nodig. Als je het naar eer en geweten doet, niks mis mee toch? Wel sneu als je echt merkt dat mensen per ongeluk iets verkeerds gedaan hebben. Maar mooi als je degene die de zaak bewust flessen kunt aanpakken toch?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: